Warto wiedzieć co oznacza przedawnienie, zwłaszcza w czasach, kiedy istnieje ogromna łatwość zaciągania pożyczek, kredytów itp. Dlaczego to takie ważne? Postaram się to wyjaśnić w dalszej części tego wpisu.
Upływ czasu nie powoduje zakończenia możliwości żądania przez wierzyciela wykonania zobowiązania przez dłużnika. Jednak dłużnik, który zorientuje się, że upłynął okres przedawnienia może odmówić spełnienia zobowiązania. I to jest właśnie powód, dla którego warto wiedzieć, że coś takiego jak przedawnienie istnieje. Jest to równie ważne dla dłużnika, jak i wierzyciela. Wierzyciel powinien mieć świadomość, że jego bezczynność (czyli pozostawienie dłużnika w spokoju) może skutkować tym, że nie uda mu się uzyskać tego, co mu się należało, dłużnik – że po upływie odpowiedniego czasu może odmówić realizacji zobowiązania i nic mu za to nie grozi.
Przechodząc do kwestii praktycznych, w razie postępowania sądowego sąd bierze pod uwagę przedawnienie tylko na zarzut tzn. na zgłoszenie strony postępowania, że przedawnienie nastąpiło. Nawet, jeżeli sąd się zorientuje, że przedawnienie nastąpiło, nie wolno mu wziąć tego pod uwagę bez inicjatywy strony. Sąd nie może też pouczać stron o tym, że roszczenie jest przedawnione (mówię o teorii nie praktyce, bo i o takich sytuacjach słyszałam)
Jeżeli dłużnik nie zorientuje się, że przedawnienie nastąpiło i wykona zobowiązanie, to jest to zysk dla wierzyciela i „strata” dla dłużnika. Trzeba pamiętać, że roszczenie mimo przedawnienia cały czas istnieje, dlatego dłużnik, który zorientuje się już później, że mógł odmówić realizacji zobowiązania, nie może domagać się od wierzyciela zwrotu świadczenia.
Od kiedy należy liczyć termin przedawnienia? Od daty wymagalności świadczenia. Przykładowo, jeżeli mieliśmy zapłacić bankowi ratę kredytu 7. maja, to początek biegu przedawnienia rozpoczyna się 8. maja.
Jak długi czas musi upłynąć, żeby wierzyciel nie mógł być pewien, czy otrzyma należne mu świadczenie, a dłużnik będzie mógł spać spokojnie? I tu następuje ulubiona odpowiedź prawnika: to zależy i nie jest to takie proste. Zasadniczo jest to okres 10-letni, ale dla roszczeń okresowych (występujących co jakiś czas, np. czynsz najmu) to już tylko 3 lata. Roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej to także 3 lata. Jednak poszczególne regulacje wprowadzają czasami odmienne – wyjątkowe – uregulowania. Z tego powodu zawsze warto zasięgnąć informacji u prawnika jaki termin przedawnienia ma zastosowanie do naszego długu/wierzytelności i od kiedy należy liczyć okres przedawnienia.